Adwokatura Polska

Co moje, a co Twoje? – czyli jak podzielić majątek po rozwodzie

Co moje, a co Twoje? – czyli jak podzielić majątek po rozwodzie

Paweł Milewski

16.04.2019

Prawomocne orzeczenie rozwodu prowadzi ostatecznie do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej (o ile rozdzielność nie została ustanowiona wcześniej na podstawie umowy lub wyroku sądu). Co zrobić z majątkiem, który został zgromadzony przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa? Jak go podzielić?

Jednym z możliwych rozwiązań – szczególnie gdy pomiędzy byłymi małżonkami występuje spór co do sposobu podziału składników zgromadzonego majątku – jest zainicjowanie sądowego postępowania o podział majątku wspólnego. W jego toku Sąd w pierwszej kolejności musi ustalić jaki był stan majątku wspólnego w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej (czyli musi ustalić co wchodziło w skład majątku na dzień zakończenia wspólności małżeńskiej). Przykładowo w skład majątku wspólnego mającego ulec podziałowi mogą wchodzić takie składniki majątku jak prawo własności nieruchomości, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, zgromadzone środki pieniężne, urządzenia gospodarstwa domowego (szczególnie gdy przedstawiają one znacząca wartość), a nawet środki zgromadzone na rachunku OFE. Oczywiście, co do zasady wspólnością nie będą objęte przedmioty wchodzące w skład majątku osobistego, w tym przedmioty nabyte przez poszczególnych małżonków przed powstaniem wspólności ustawowej (lub nabyte co prawda w trackie wspólności, ale w zamian za przedmioty osobiste/ze środków osobistych).

W dalszej kolejności, Sąd musi ustalić wartość dzielonego majątku (poszczególnych składników majątkowych). Robi to według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy.

Ustalenie składu i wartości majątku wspólnego jest kluczowym elementem postępowania o podział, bowiem bez właściwego ustalenia tych elementów nie jest możliwe właściwe ustalenie wartości udziałów byłych małżonków w majątku wspólnym. Wiąże się to często ze złożonym postępowaniem dowodowym. Stąd uczestnicy postępowania, w trosce o swoje interesy, powinni wykazywać odpowiednią inicjatywę.

W ramach postępowania małżonkowie mogą również zgłaszać do rozliczenia nakłady, jakie poczynili z majątku osobistego na przedmiot wchodzący w skład majątku wspólnego. Najczęściej dotyczy to sytuacji, w której jeden z małżonków, po ustaniu wspólności ale przed dokonaniem podziału majątku, zostaje w mieszkaniu objętym wspólnością małżeńską i prowadzi konieczne remonty, czy też prace wykończeniowe, podnoszące wartość tej nieruchomości.

Ile dzielonego majątku dostanie każdy z małżonków? Co do zasady, małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Zasada ta ulega jednak wyłączeniu, gdy któryś z małżonków z ważnych powodów zgłosi żądanie ustalenia, że małżonkowie w różnym stopniu przyczynili się do powstania majątku wspólnego. Przy uwzględnieniu takiego żądania, majątek zostanie podzielony według ustalonej przez Sąd proporcji odzwierciedlającej wkład w powstanie majątku (np. ¼ i ¾).

W jaki sposób Sąd może podzielić majątek? To w dużej mierze zależy od przedmiotów, które ulegają podziałowi. Jeżeli jest to możliwe z uwagi na właściwość rzeczy, Sąd dokona jej podziału fizycznego (np. podział jednej działki na dwie mniejsze – o ile nie sprzeciwia się to jej społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu). Sąd może część składników majątkowych przyznać na wyłączną własność każdemu z małżonków (co zazwyczaj ma miejsce, gdy podziałowi podlega mieszkanie), z obowiązkiem odpowiedniej spłaty na rzecz drugiego małżonka. Ostatecznie, Sąd może również orzec nawet o sprzedaży składników majątkowych, a uzyskane w ten sposób środki podzielić pomiędzy byłych małżonków (co z kolei będzie najczęstszym rozwiązaniem, gdy żaden z byłych małżonków nie zgadza się na przyjęcie danej rzeczy na wyłączną własność).

Wiedza i kompetencje

  • logo_uw
  • adwokatura_polska_white
  • logo_uj
  • logo_blc