POSTANOWIENIE TSUE C-756/22 – BANKI BEZ PRAWA DO WALORYZACJI KAPITAŁU KREDYTU! 

POSTANOWIENIE TSUE C-756/22 – BANKI BEZ PRAWA DO WALORYZACJI KAPITAŁU KREDYTU! 

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej po raz kolejny stanął po stronie Frankowiczów. W dniu 11 grudnia 2023 r. w sprawie C–756/22 Trybunał wydał postanowienie przepowiadające duże zmiany w dotychczasowej taktyce procesowej polskiego sektora bankowego.

Jakie znaczenie ma postanowienie C-756/22 dla Frankowiczów?

TSUE jednoznacznie wskazał, że po ustaleniu nieważności umowy kredytu, bank nie może domagać się od konsumenta zwrotu kwoty innej niż równowartość wypłaconego kapitału kredytu. Postanowienie niezaprzeczalnie kończy długotrwały spór dotyczący możliwości powoływania się przez banki na sądową waloryzację świadczeń przy żądaniu zwrotu kapitału.

Dlaczego akurat waloryzacja?

Wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 rozwiał wątpliwości w zakresie możliwości żądania przez banki wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału kredytu wprost wskazując, że takie roszczenia bankom nie przysługują, albowiem nie mogą czerpać korzyści z łamania prawa, a ponadto takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z Dyrektywą 93/13/EWG i jej funkcją ochronną wobec konsumentów, a także prewencyjną i sankcjonującą wobec przedsiębiorców.

Po tym orzeczeniu banki zdecydowały się na zmianę taktyki, występując z roszczeniem o waloryzację kapitału. Waloryzacja kapitału to dostosowanie jego wartości do wysokości inflacji. Takie rozwiązanie pozwala utrzymać siłę nabywczą pieniądza w czasie. Dotychczas banki stały na stanowisku, że przysługuje im prawo żądania od Frankowiczów waloryzacji kapitału, celem zrekompensowania strat wynikających z unieważnienia umowy kredytowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Warszawie zdecydował się skierować pytanie prejudycjalne do TSUE o treści:

„Czy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy [93/93], […] należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą w przypadku uznania, że umowa kredytu jest od początku nieważna z powodu zawarcia w niej nieuczciwych warunków umownych, bank oprócz zwrotu pieniędzy zapłaconych w wykonaniu tej umowy (kapitału kredytu) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty, może domagać się także jakichkolwiek innych świadczeń, w tym należności (w szczególności wynagrodzenia, odszkodowania, zwrotu kosztów lub waloryzacji świadczenia) z tytułu tego, że:

  • bank został czasowo pozbawiony możliwości korzystania ze swoich pieniędzy, przez co utracił możliwość zainwestowania ich i osiągnięcia dzięki temu korzyści,
  • bank poniósł koszty obsługi umowy kredytu i przekazania pieniędzy konsumentowi,
  • konsument odniósł korzyść polegającą na tym, że mógł czasowo korzystać z pieniędzy banku, w tym mógł je zainwestować i dzięki temu uzyskać korzyści,
  • konsument czasowo miał możliwość korzystania z pieniędzy banku nieodpłatnie, co byłoby niemożliwe w warunkach rynkowych,
  • wartość nabywcza pieniędzy spadła na skutek upływu czasu, co oznacza realną stratę dla banku,
  • czasowe udostępnienie pieniędzy do korzystania może zostać potraktowane jako spełnienie usługi, za którą bank nie otrzymał wynagrodzenia”.

motywując, iż obecnie orzecznictwo sądów polskich nie jest jednolite w odniesieniu do kwestii, czy strony nieważnej umowy kredytu mogą żądać zapłaty innych kwot z tytułu korzystania ze środków pieniężnych przez pewien czas bez podstawy prawnej. Podstawą prawną najczęściej przywoływaną na poparcie takich roszczeń jest bezpodstawne wzbogacenie i zwrot świadczenia nienależnego.

Podsumowanie

Omawiane orzeczenie Trybunału bezapelacyjnie rozstrzyga wszystkie dotychczasowe wątpliwości – Bank nie ma możliwości żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, ani jego zwrotu po waloryzacji wynikającej z inflacji. Postanowienie nie tylko umacnia pozycję Kredytobiorców pozostających w sporze sądowym z bankiem, ale i podkreśla znaczenie ochrony praw konsumentów w kontekście nieuczciwych warunków umów kredytowych.

Po prawomocnym ustaleniu przez Sąd, że umowa kredytu jest nieważna, kredytobiorcy na wezwanie banku muszą zwrócić wyłącznie kwotę kapitału, ewentualnie z odsetkami  dopiero od chwili wezwania do zapłaty, jeśli opóźnią się z terminowym zwrotem. Bank nie ma możliwości żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, ani  waloryzacji sądowej, wynikającej z inflacji itp.  TSUE podkreślił, iż uznanie, że bankom należy się coś więcej ponad kapitał wyeliminowałoby odstraszający skutek Dyrektywy 93/13/EWG. Ustalenie nieważności umowy przez sąd ma przywrócić sytuację konsumenta pod względem prawnym i faktycznym, w której znalazłby się w braku umowy zawierającej nieuczciwe warunki.

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe