SARON zamiast LIBOR CHF – co zmiana wskaźnika referencyjnego może oznaczać dla kredytobiorców posiadających umowy powiązane z walutą szwajcarską?

SARON zamiast LIBOR CHF – co zmiana wskaźnika referencyjnego może oznaczać dla kredytobiorców posiadających umowy powiązane z walutą szwajcarską?

Informacja o zaprzestaniu publikowania wskaźnika referencyjnego z grupy LIBOR CHF z końcem 2021 r. wzbudziła wiele wątpliwości co do ciągłości umów kredytowych powiązanych z walutą franka szwajcarskiego.

W celu uniknięcia urzeczywistnienia takiego ryzyka, Komisja Europejska podjęła działania mające na celu wypracowanie odpowiedniego zamiennika dla znikającego wskaźnika referencyjnego. Efektem tych działań było opublikowanie przez Komisję Europejską 14 października 2021 r. rozporządzenia wykonawczego w sprawie wyznaczenia ustawowego zamiennika dla niektórych terminów zapadalności stopy LIBOR dla franka szwajcarskiego (CHF LIBOR).

Na mocy wspomnianego rozporządzenia od 1 stycznia 2022 r. we wszystkich umowach kredytowych, w których stosowane są wskaźniki LIBOR CHF, które na dzień wejścia w życie rozporządzenia nie zawierały odpowiednich klauzul awaryjnych, tj. strony umowy nie uregulowały w umowie zamiennika dla znikającego wskaźnika, będą stosowane wskaźniki referencyjne z grupy SARON.

Jak może się wydawać Komisja Europejska rozwiązała problem znikającego wskaźnika referencyjnego. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem, wskaźnik SARON zastąpi LIBOR CHF z mocy prawa, bez konieczności zawierania aneksu do umowy.

Czy jednak nie jest to tylko pozorne rozwiązanie problemu? Czy taka ingerencja Komisji Europejskiej w umowę łączącą bank z konsumentem nie jest zbyt daleko idąca? Czy aby na pewno bez aneksu do umowy, a więc bez zgody konsumenta na nowy wskaźnik referencyjny, umowa może być dalej wykonywana? 

Mowa tu bowiem o odgórnym ustaleniu przez Komisję Europejską podstawy obliczania jednego z głównych świadczeń stron, jakimi są odsetki umowne i oparcie tej podstawy na nowym wskaźniku o zupełnie odmiennym charakterze i sposobie obliczania, bez zgody stron umowy.

W świetle natomiast bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, umowy kredytu zawarte przez konsumenta z bankiem nie mogą być aneksowane, czy aktualizowane jednostronnie. Tym bardziej zatem nie mogą być zmieniane przez podmiot trzeci, bez pisemnej zgody wyrażonej przez obie strony. Nie bez znaczenia jest również praktyka wprowadzania do umów klauzul, że wszelkie zmiany w umowie wymagają zgody obu stron wyrażonej w formie pisemnej. Zwłaszcza, że owa zmiana dotyczy kwestii szczególnie istotnych, wpływających na wysokość głównego świadczenia stron, które ma być ustalane w oparciu o zupełnie inny wskaźnik niż ten, na który strony umówiły się w chwili zawarcia umowy oraz oparty na zupełnie innym sposobie jego obliczania.

Sposób obliczania nowego wskaźnika

Do tej pory oprocentowanie kredytów powiązanych z walutą szwajcarską zwykle oparte było na trzymiesięcznej lub sześciomiesięcznej stopie LIBOR. Zgodne z rozporządzeniem od 1 stycznia 2022 roku oprocentowanie kredytów powiązanych z tą walutą będzie natomiast opierać się na trzymiesięcznej stopie SARON. Co istotne, nowy wskaźnik przedstawia stopę procentową overnight (kurs średni szwajcarski w ciągu nocy). Jest to średnia dziennych stóp procentowych odnosząca się do franka szwajcarskiego i odzwierciedla zupełnie inny rynek – tzw. rynek REPO (pożyczki pod zastaw papierów wartościowych). Podczas gdy LIBOR obliczany jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez banki będące uczestnikami panelu LIBOR, po odrzuceniu odpowiedniej liczby najwyższych i najniższych z nich.

Co więcej, wskazana w rozporządzeniu trzymiesięczna stopa SARON, odnotowana w trzymiesięcznym okresie poprzedzającym dany okres odsetkowy, nie oznacza oprocentowania takich pożyczek na trzy miesiące, a jest stopą złożoną z dziennych (overnight) stawek obliczanych przez ok. 90 dni. Ponadto stopa LIBOR CHF jest stopą prospektywną, a zatem znaną z wyprzedzeniem, w oparciu o którą istnieje możliwość  obliczenia wysokości odsetek należnych za nadchodzący okres. Stopa składana SARON jest zaś stopą retrospektywną, czyli znana jest dopiero na koniec tego okresu.

Skutki wprowadzenia nowego wskaźnika

Wprowadzenie zatem odgórnie przez Komisję Europejską do wszystkich umów kredytowych powiązanych z walutą szwajcarską nowej i zupełnie odmiennej od poprzedniej, podstawy dla wyliczania odsetek umownych, bez zgody stron umowy, istotnie ingeruje w stosunek sprawny łączący bank z konsumentem i budzi uzasadnione wątpliwości co ważności umowy opartej na nowym wskaźniku referencyjnym.

Zasadnie zatem można mówić o nowej podstawie do podważenia umów kredytów powiązanych z walutą szwajcarską. Wprowadzenie bowiem owego zamiennika o zupełnie innym charakterze od poprzednika, nadto bez zgody stron może okazać się bezskuteczne. Co z kolei prowadzi do tego, że od 1 stycznia 2022 r. umowy kredytu powiązanego z walutą szwajcarską zostaną pozbawione możliwości obliczenia oprocentowania kredytu, tym samym staną się niewykonywalne, a co za tym idzie nieważne.

SARON zamiast LIBOR CHF – co zmiana wskaźnika referencyjnego może oznaczać dla kredytobiorców posiadających umowy powiązane z walutą szwajcarską?

Patrycja Kowalczyk

radca prawny

W Kancelarii odpowiada za praktykę postępowań sądowych, w tym w szczególności spraw frankowych. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z rozwiązywaniem sporów, w tym w szczególności w prowadzeniu postępowań przeciwko bankom o roszczenia wynikające z umów kredytów powiązanych z kursem waluty obcej. Zajmuje się także obsługą osób fizycznych i przedsiębiorców w zakresie sporządzania i opiniowania umów oraz redagowania opinii prawnych. W 2015 roku ukończyła studia prawnicze na […]

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe