Sąsiedzka inwigilacja a realizacja prawa do prywatności we współwłasności w obliczu kryteriów oceny faktu naruszenia dóbr osobistych

Sąsiedzka inwigilacja a realizacja prawa do prywatności we współwłasności w obliczu kryteriów oceny faktu naruszenia dóbr osobistych

Problematyka regulowania stosunków sąsiedzkich niezmiennie budzi zainteresowanie także w zakresie podmiotów profesjonalnie zajmujących się obrotem prawnym. Chociaż o sporach sąsiedzkich traktowało wiele orzeczeń sądowych, to kwestia ”sąsiedzkiej inwigilacji” nie jest już tak oczywista, gdy ów sąsiad jest jednocześnie współwłaścicielem nieruchomości.

W bieżącym roku pojawił się kolejny już wyrok w przedmiocie naruszenia dóbr osobistych w wyniku przekroczenia granic prawa do prywatności. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 87/21 nakazał pozwanej ustawienie kamer monitorujących jej nieruchomość w takiej pozycji, aby nie obejmowały swoim zasięgiem nieruchomości stanowiącej współwłasność oraz nakazał usunięcie kamer monitorujących działkę wspólną stron i innych mieszkańców budynku.

Przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w Olsztynie sprawy było żądanie usunięcia naruszenia dóbr osobistych w postaci ochrony prawa do prywatności i życia rodzinnego spowodowane ustawieniem kamer monitorujących nieruchomość w takiej pozycji, że obejmowały swoim zasięgiem nieruchomość stanowiącą współwłasność, tj. działkę wspólną pozwanej, ale także innych mieszkańców i lokatorów bloku. Zdaniem naruszającej, monitoring miał pozwolić zarówno jej, jak i pozostałym lokatorom, ustrzec się przed bezprawnymi atakami.

W celu stwierdzenia naruszenia wymagane jest przede wszystkim ustalenie i dokonanie oceny, czy i jakie dobro osobiste żądającego ochrony zostało naruszone. W dalszej kolejności następuje stwierdzenie bezprawności działania sprawcy, bądź też wystąpienia okoliczności bezprawność tę wyłączających. Co szczególnie istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy, przed założeniem monitoringu nie została uzyskała zgoda innych mieszkańców budynku na zamontowanie kamer, co uczyniło zasadnym przedmiotowe roszczenie o ochronę dóbr osobistych na podstawie art. 23 Kodeksu cywilnego.

Do naruszenia dóbr osobisty współwłaścicieli doszło w związku z ustaleniem, że zamontowane kamery obejmują swym zasięgiem nie jedynie nieruchomość będącą w wyłącznym władaniu naruszającej, ale także nieruchomość wspólną, a montująca nie uzyskała w tym celu stosownej zgody. Wobec ustalenia braku stosownej zgody współwłaścicieli części wspólnych nieruchomości na montaż kamer, sąd każdorazowo dokonuje oceny czy doszło do naruszenia dóbr osobistych poszczególnych współwłaścicieli. Na marginesie wskazać należy, że dopiero dokonanie takiego ustalenia otwiera ścieżkę postępowania do rozpoznania oceny zasadności przyznania zadośćuczynienia z tego tytułu.

W sprawie, na kanwie której wydany został komentowany wyrok, naruszająca – przed montażem kamer – nie zwróciła się do pozostałych właścicieli części wspólnych nieruchomości o wyrażenie zgody na montaż kamer, ani nie uzyskała jej już po ich zamontowaniu. Co istotne, nie przedstawiła ona wszystkim osobom zainteresowanym dokładnego zasięgu kamer, okresu przechowywania nagrań z kamer, ani nie wskazała na sposób zabezpieczenia zgromadzonych danych oraz zasad udostępniania danych z kamer. W powyższym kontekście należy również zwrócić uwagę na następującą kwestię – przy dokonaniu montażu kamer bez zgody innych mieszkańców może dochodzić do gromadzenia i przechowywania danych osób, które nie wyraziły na to wymaganej przepisami prawa zgody.

Komentowany wyrok znajduje swoje potwierdzenie w utrwalonej i aktualnej linii orzeczniczej prezentowanej m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30.10.2019 r. sygn. akt V ACa 440/19 oraz w Katowicach z dnia 23.09. 2019 r. sygn. akt I ACa 1270/17.

Warte odrębnego odnotowania jest stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Warszawie z dnia 14.02.2019 r. sygn. akt V ACa 20/18, w którym wskazano: „Trzeba bowiem wyraźnie rozgraniczać sytuacje, w których kamery rejestrujące obraz znajdują się w przestrzeni publicznej, w miejscach ogólnodostępnych, od tych, w których urządzenia te umieszczane są na terenach prywatnych, których status wyklucza możliwość dowolnego korzystania z nich przez inne osoby.”

Powołane wyżej orzecznictwo jednoznacznie wskazuje, że monitoring posesji wykraczający poza teren wyłącznej własności osoby, która dokonała montażu kamer, stanowi naruszenie dóbr osobistych, jeżeli obejmuje swym zasięgiem teren należący do innych osób.

Wobec powyższego wnioskować należy, że dla uzyskania rezultatu w postaci sprawowania większej kontroli nad najbliższym otoczeniem, w szczególności w sytuacji montażu monitoringu, powinniśmy działać w trybie przepisów regulujących funkcjonowanie wspólnoty mieszkaniowej, w tym regulacji odnoszących się do kwestii korzystania z rzeczy wspólnej. Podkreślenia wymaga fakt, iż nawet bezprawne działania niektórych ze współwłaścicieli czy też sąsiadów lub innych niepożądanych osób trzecich nie upoważniają do ignorowania istniejących regulacji i wobec tego nie mogą korzystać z ochrony prawnej, a przeciwne zachowanie stanowić będzie o naruszeniu dobra osobistego w postaci prawa do prywatności.

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe