Zwrot kosztów kredytu w przypadku przedterminowej spłaty – co warto wiedzieć?

Zwrot kosztów kredytu w przypadku przedterminowej spłaty – co warto wiedzieć?

Wielu z nas przynajmniej raz w życiu skorzystało z kredytu: czy to konsumenckiego, czy też kredytu hipotecznego. Częstą praktyką pozostaje dokonywanie spłaty kredytu przed terminem wynikającym z umowy. Z rozwiązania takiego bez wątpienia płyną daleko idące korzyści – konsumentowi, który dokonał wcześniejszej spłaty kredytu, przysługuje uprawnienie do żądania proporcjonalnego zwrotu poniesionych opłat kredytowych.

Na jakiej podstawie można żądać rozliczenia kosztów kredytu?

18 grudnia 2011 r. weszła w życie stanowiąca implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. ustawa o kredycie konsumenckim. Zgodnie z treścią artykułu 49 tej ustawy, w przypadku  spłaty  całości  kredytu  przed  terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Co ważne, uprawnienie to następnie potwierdzone zostało przez Prezesa UOKiK w wydanym w dniu 16 maja 2016 r. stanowisku, jak również w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 11 września 2019 r. (sprawa C-383/18). Analogicznym przepisem, dotyczącym tym razem umów kredytów hipotecznych, zawieranych przez konsumentów, pozostaje art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017 r.

Mówiąc prościej, w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, pod pewnymi warunkami kredytobiorca ma prawo dochodzenia proporcjonalnego obniżenia wszelkich kosztów kredytu, takich jak prowizja, opłaty administracyjne, ubezpieczenia. Dla przykładu wskazać można, że w sytuacji, gdy kredyt spłacony zostanie już po upływie połowy okresu, na jaki został udzielony, konsument oczekiwać może zwrotu 50% wszelkich uiszczonych opłat. O jakich warunkach mowa?

Kto może żądać zwrotu części prowizji?

Prawo do proporcjonalnego zwrotu kosztów kredytu dotyczy kredytów konsumenckich, a więc umów kredytu lub pożyczki zawartych przez osoby fizyczne na cele prywatne, niezwiązane z działalnością gospodarczą i zawodową. Wysokość takiego kredytu nie może przekraczać kwoty 255 550 zł lub równowartości tej kwoty w walucie innej niż waluta polska. Co ważne, uprawnienie do żądania rozliczenia prowizji i innych opłat przysługuje wyłącznie konsumentom, którzy zawarli umowy po wejściu w życie rzeczonej ustawy, a więc po 18 grudnia 2011 r.

Co natomiast z osobami, które zaciągnęły kredyt hipoteczny? Również i tu konsumentom przysługuje prawo do obniżenia całkowitego kosztu  kredytu o odsetki i inne koszty kredytu hipotecznego przypadające za okres, o który skrócono obowiązywanie. Inne są jednak warunki dokonania takiego zwrotu. Istotną różnicą w tym zakresie jest bowiem fakt, że możliwość ta dotyczy wyłącznie umów kredytowych zawartych po 22 lipca 2017 r., czyli po wejściu w życiu ustawy o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017 r. Kolejną istotną różnicą jest brak jest limitu kwotowego, który dotyczy kredytów konsumenckich i który stanowiłby znaczne ograniczenie przy tego rodzaju kredytach.Ostatecznie uprawnienie do obniżenia kosztów przysługuje nie tylko konsumentowi, który z własnych środków spłacił kredyt przed terminem wynikającym z umowy. Możliwość taka przysługuje również kredytobiorcy dokonującemu konsolidacji kredytów.

Jakie koszty kredytu możemy odzyskać?

  • Koszty ubezpieczenia

W pierwszej kolejności wymienić należy koszty ubezpieczenia, które, w zależności od wysokości kredytu, sięgać mogą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Co do zasady proporcjonalne rozliczenie składek ubezpieczeniowych następuje automatycznie po dokonaniu spłaty, należy jednak mieć na uwadze, że zdarzyć może się sytuacja, gdy zwrot taki nie nastąpi – wtedy niezbędna jest odpowiednia dyspozycja w tym zakresie.

  • Odsetki

Z pewnością na kwotę oszczędności z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu składają się również odsetki liczone za okres od całkowitej spłaty kredytu / pożyczki do upływu terminu wynikającego z umowy. Pamiętać bowiem należy, że odsetki stanowią wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, z momentem jego spłaty więc zobowiązanie to wygasa.

  • Prowizja i inne koszty operacyjne

Największe kontrowersje budzi nadal kwestia rozliczenia prowizji, a więc opłaty operacyjnej za udzielenie kredytu. W związku z faktem, że obowiązujące przepisy prawa nie regulują jej wysokości, każda z instytucji udzielających kredytów lub pożyczek określa ją w sposób dowolny (najczęściej jako opłatę jednorazową), z zastrzeżeniem jednak, aby nie przekraczała ona wyznaczonych limitów, nakładanych na kredytodawców. W opozycji do istniejących przepisów i ich wykładni, instytucje finansowe dokonywały częstokroć samodzielnej interpretacji obowiązujących przepisów, dochodząc tym samym do niesłusznych wniosków, iż koszty, których wysokość jest stała oraz niezależna od długości obowiązywania umowy, nie podlega proporcjonalnemu rozliczeniu. Taki podział kosztów kredytu pozostaje w całości nieuzasadniony, co potwierdzone zostało już w Stanowisku Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 16 maja 2016 r. W stanowisku tym jednoznacznie wskazano, iż: „w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów kredytu, niezależnie od ich charakteru, z tymże wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny w tym sensie, że odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie.” 11 września 2019 r. interpretację tę potwierdził w swym wyroku Trybunał Sprawiedliwości UE. W związku z powyższym uznać należy, że nie może budzić wątpliwości możliwość rozliczenia, obok innych opłat, również prowizji, jako kosztu kredytu.

Na tym tle zaskakuje stanowisko wielu instytucji finansowych, które, w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawa i istniejących interpretacji, odmawiają dokonania rozliczenia prowizji, bądź też co prawda uwzględniają stanowisko zaprezentowane przez UOKiK i Trybunał Sprawiedliwości UE, ale wyłącznie co do umów zawartych po dniu ich wydania. Jest to rzecz jasna interpretacja błędna, bowiem datami początkowymi są daty wejścia w życie ustaw o kredycie konsumenckim oraz o kredycie hipotecznym. Odmowa rozliczenia prowizji w takiej sytuacji pozostaje więc sprzeczna z prawem i koniecznym jest podjęcie dalszych działań, zmierzających do odzyskania należnych konsumentowi kwot.

Jaki jest termin przedawnienia roszczeń?

Mając na uwadze nowelizację kodeksu cywilnego i, co za tym idzie, zmiany dotyczące terminów przedawnienia, roszczenia z umów, które zostały spłacone do dnia 9 lipca 2018 r. będą ulegały przedawnieniu z 10-letnim okresem przedawnienia od dnia dokonania przedterminowej spłaty kredytu. Od dnia 9 lipca 2018 r. termin ten natomiast wynosi lat 6.  W tym terminie więc należy złożyć odpowiedni wniosek o dokonanie rozliczenia kosztów kredytu.

Jakie działania należy podjąć?

Pierwszym krokiem zmierzającym do odzyskania należności pozostaje złożenie reklamacji, w której należy odpowiednio sformułować żądanie. Przede wszystkim pismo takie powinno zawierać: dane osobowe kredytobiorcy, dane dotyczące umowy (numer i data jej zawarcia), datę całkowitej spłaty kredytu, wniosek o proporcjonalne rozliczenie i zwrot wszelkich kosztów kredytu oraz numer rachunku bankowego, na który ma być dokonana wpłata. Wskazanym jest również załączenie potwierdzenia przedterminowej spłaty kredytu oraz powołanie się na niezbędne podstawy prawne oraz na przywołane wyżej stanowiska Trybunału Sprawiedliwości UE oraz UOKiK. Termin na rozpatrzenie takiej reklamacji wynosi 30 dni.

W przypadku odrzucenia reklamacji konsument ma prawo zwrócenia się do Rzecznika Finansowego, jak również dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego.

 

 

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe