Status konsumenta w wyroku TSUE z 8 czerwca 2023 r. (C-570/21)

Status konsumenta w wyroku TSUE z 8 czerwca 2023 r. (C-570/21)

Kiedy oczekiwano na wydanie dwóch kluczowych wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach frankowych z 15 czerwca 2023 r. – ten o bezumownym korzystaniu z kapitału i ten o zabezpieczeniu w spłacie rat kredytu, Trybunał kilka dni wcześniej, 8 czerwca wydał wyrok o statusie konsumenta, który przeszedł w świecie spraw frankowych bez większego echa. Jednak czy słusznie?

Stan faktyczny

Powodowie (małżeństwo), zawarli z bankiem umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej. W przypadku powódki, zawarta umowa miała związek z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, natomiast taki związek (przynajmniej bezpośrednio) nie występował w zakresie powoda. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie przed którym toczyła się sprawa ustalił, że około 1/3 kwoty kredytu została przeznaczona na spłatę zobowiązań wynikających z prowadzonej przez przedsiębiorcę (kredytobiorczynię) działalności gospodarczej. Reszta kapitału przyznano na cel konsumpcyjny, w tym wypadku nabycie nieruchomości przeznaczonej na własne cele mieszkaniowe.

Postępowanie przed TSUE

Sąd krajowy postanowił wystąpić z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE. Polski sąd po pierwsze dążył do uzyskania odpowiedzi na pytanie czy osoba prowadząca działalność gospodarczą może być uznana za konsumenta w sytuacji, gdy zawiera umowę, w której gospodarczy aspekt nie ma charakteru dominującego. Sąd zwrócił w szczególności uwagę na sytuację, w której użytek gospodarczy nie jest marginalny i nie odgrywa jedynie nikłej roli w ogólnym kontekście danej umowy. Odniósł się w tym miejscu do słynnego wyroku w sprawie Gruber przeciwko Bay Wa AG (C-464/01) w którym to TSUE stwierdził, iż można uznać kredytobiorcę za konsumenta, jeśli cel gospodarczy umowy jest na tyle marginalny, iż odgrywa jedynie nikłą rolę w ogólnym kontekście danej umowy. Ponadto sąd odsyłający zaznaczył, że dla jednego z kredytobiorców umowa w ogóle nie miała charakteru gospodarczego.

Po drugie, Sąd zastanawiał się, czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie osoba zawierająca umowę kredytu o charakterze mieszanym, może być uznana za konsumenta z uwagi na to, że warunkiem zawarcia umowy było wykorzystanie kapitału kredytu na cel gospodarczy.

Jak orzekł unijny Trybunał?

W swoim wyroku z dnia 8 czerwca 2023 r. (C-570/21), TSUE opowiedział się za szerokim rozumieniem pojęcia „konsument”. Jak wskazał Trybunał, przepis art. 2 lit. b) dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie konsumenta obejmuje osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. Można powiedzieć, że Trybunał poszedł o krok dalej w odniesieniu do swoich poprzednich orzeczeń i stwierdził, że wystarczy, iż cel gospodarczy nie jest dominujący (nie musi być marginalny) i takiego kredytobiorcę można uznać za konsumenta.

Dodatkowo zdaniem TSUE, w celu ustalenia czy cel działalności gospodarczej lub zawodowej nie jest dominujący w ogólnym kontekście umowy, sąd krajowy jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej umowie. Odnosi się to zarówno do okoliczności ilościowych oraz jakościowych, takich jak podział wykorzystania pożyczonego kapitału pomiędzy działalność zawodową i pozazawodową. Dodatkowo w przypadku większej liczby kredytobiorców, zdaniem TSUE należy brać pod uwagę okoliczność, że tylko jeden z nich realizuje cel gospodarczy lub że kredytodawca uzależnił udzielenie kredytu przeznaczonego na cele konsumenckie od częściowego przeznaczenia pożyczonej kwoty na spłatę długów związanych z działalnością gospodarczą lub zawodową. Jednocześnie TSUE zastrzegł, że wskazane kryteria oceny nie są ani wyczerpujące, ani wyłączne. Sąd krajowy obowiązany jest do zbadania wszystkich okoliczności sprawy oraz dokonania oceny, na podstawie obiektywnych dowodów, jakimi dysponuje, w jakim zakresie cel zawodowy albo niezawodowy tej umowy jest przeważający w ogólnym kontekście tej umowy. Nie wystarczy „matematyczne” porównanie obu celów.

Jakie będą skutki wyroku TSUE?

Co prawda orzeczenie z 8 czerwca nie stanowi rewolucji jakim był chociażby wyrok w sprawie państwa Dziubaków, ale niewątpliwie orzeczenie to będzie stanowiło dodatkowy argument dla kredytobiorców w sporze z bankami. Przede wszystkim dla tych którzy przeznaczyli kapitał kredytu zarówno na cel konsumpcyjny jak i gospodarczy. W sprawach, w których cel kredytowy jest mieszany sąd rozpatrujący sprawę będzie musiał bowiem dokonać szczegółowego zbadania okoliczności faktycznych w celu ustalenia czy cel działalności gospodarczej (lub zawodowej) jest dominujący czy też ograniczony w ogólnym kontekście całej umowy. Ostateczne ustalenia w tym zakresie będą miały znaczenie z punktu widzenia przyznania ochrony konsumenckiej i żądania przez takiego kredytobiorcę uznania umowy kredytu frankowego za nieważną ze wszystkimi tego skutkami.

 

Status konsumenta w wyroku TSUE z 8 czerwca 2023 r. (C-570/21)

Karol Moszumański

aplikant adwokacki

W Kancelarii odpowiada za wsparcie zespołu zajmującego się sprawami frankowymi.  W obszarze jego zainteresowań znajduje się prawo finansowe, prawo cywilne, a także prawo konstytucyjne. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Członek Komisji Prawnej Studentów UKSW. Od 2023 r. jest członkiem Izby Adwokackiej w Warszawie, gdzie odbywa aplikację adwokacką. Posługuje […]

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe