Zaostrzenie procedury odwoławczej w Prawie budowlanym – projekt zmian | Ekspres Prawny

Nowelizacja ustawy – Prawo budowlane, której projekt z dnia 29 stycznia 2025 r. jest obecnie procedowany, przewiduje istotne zmiany w zakresie postępowań odwoławczych oraz możliwości złożenia zażalenia na postanowienia organów administracji architektoniczno-budowlanej. Jeśli przepisy wejdą w życie w proponowanej formie, podmioty zainteresowane zakwestionowaniem decyzji będą musiały dopełnić nowych wymogów formalnych.

Obecny stan prawny

Aktualnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa budowlanego, odwołanie od decyzji administracyjnej może być wniesione bez szczegółowego uzasadnienia. Wystarczające jest, aby z jego treści wynikało, że strona nie jest zadowolona z decyzji i że wnosi o jej zmianę bądź uchylenie.

Taki stan rzeczy sprzyja stronom postępowań, w tym przede wszystkim właścicielom nieruchomości sąsiadującym z planowaną inwestycją budowlaną czy organizacjom społecznym uczestniczącym w szeroko rozumianych procedurach budowlanych.

Proponowane zmiany i ich skutki

Projektowane zmiany przewidują, że każde odwołanie od decyzji oraz zażalenie na postanowienie wydane na podstawie przepisów Prawa budowlanego będzie musiało spełniać określone warunki formalne. W szczególności:

• Wskazanie zarzutów – odwołujący się będzie zobowiązany do precyzyjnego określenia zarzutów, jakie kieruje wobec decyzji administracyjnej lub postanowienia organu. Oznacza to konieczność wskazania konkretnych przepisów, które – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, oraz sprecyzowania, na czym to naruszenie polega.
• Określenie zakresu żądania – w odwołaniu lub zażaleniu należy jasno sprecyzować zakres żądanego rozstrzygnięcia. Strona musi określić, czy wnosi o uchylenie decyzji w całości, jej zmianę w określonym zakresie czy też jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
• Przedstawienie dowodów – nowelizacja wprowadza obowiązek dołączenia do odwołania dowodów uzasadniających podnoszone zarzuty. W praktyce może to oznaczać konieczność załączenia opinii biegłych, ekspertyz technicznych, dokumentacji budowlanej czy innych dowodów wskazujących na wadliwość decyzji organu administracyjnego.

Konsekwencje dla uczestników procesu inwestycyjnego

Planowane zmiany istotnie wpłyną na proces inwestycyjny oraz uprawnienia stron postępowania administracyjnego. Wprowadzenie wymogu szczegółowego uzasadnienia odwołania oraz przedstawienia dowodów może przyczynić się do:

• Wzrostu liczby odwołań odrzucanych z przyczyn formalnych – w sytuacji, gdy strona nie spełni nowych wymogów, organ może odmówić nadania biegu odwołaniu bez jego merytorycznego rozpoznania.
• Większej potrzeby wsparcia prawniczego – uczestnicy postępowania, zwłaszcza osoby nieposiadające fachowej wiedzy prawniczej, mogą być zmuszeni do korzystania z pomocy adwokatów i radców prawnych w celu poprawnego sformułowania odwołania.
• Skrócenia procedur administracyjnych – zaostrzenie wymogów może zniechęcić niektóre podmioty do składania odwołań, co w konsekwencji może przyczynić się do szybszego uzyskiwania decyzji ostatecznych.

Podsumowanie

Nowelizacja Prawa budowlanego zwiększa rygoryzm w zakresie procedury odwoławczej, wprowadzając niejako rewolucję w dotychczasowej praktyce – obowiązek precyzyjnego formułowania zarzutów, określenia zakresu żądania oraz przedstawienia stosownych dowodów to wymogi, które były zbędne do nadania biegu środkowi zaskarżenia. Może to utrudnić kwestionowanie decyzji administracyjnych, zwłaszcza dla osób niemających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Zmiany te mogą prowadzić do skrócenia postępowań, ale również do ograniczenia prawa do skutecznej kontroli decyzji organów administracyjnych. W konsekwencji należy spodziewać się wzrostu znaczenia profesjonalnej reprezentacji prawniczej w sprawach budowlanych.

W obszarze spraw budowlanych, w tym w szczególności pozwoleń na budowę, zapraszamy do kontaktu: radca prawny Eliza Kaczorowska e.kaczorowska@ccka.pl