Platformy internetowe i e-commerce w 2026 r. – DSA i nowe obowiązki konsumenckie
Rok 2026 przynosi istotne zmiany dla podmiotów prowadzących działalność online. Nie wszystkie wynikają jednak z nowych obowiązków materialnych, w szczególności finalizowane są polskie przepisy tworzące krajowy system nadzoru i egzekwowania rozporządzenia (UE) 2022/2065 (Digital Services Act, „DSA”).
Równolegle trwają prace nad wdrożeniem dyrektywy (UE) 2023/2673 zmieniającej dyrektywę 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów („CRD”). Jedną z najważniejszych zmian przewidzianych w tej dyrektywie jest obowiązek zapewnienia konsumentom elektronicznej funkcji umożliwiającej odstąpienie od umowy zawartej na odległość.
Dla przedsiębiorców działających online oznacza to konieczność zwracania coraz większej uwagi nie tylko na treść regulaminów, lecz również na sposób funkcjonowania platform, sklepów internetowych i aplikacji.
ELEKTRONICZNA FUNKCJA ODSTĄPIENIA OD UMOWY
Dyrektywa (UE) 2023/2673 przewiduje wprowadzenie obowiązku zapewnienia konsumentowi możliwości wykonania prawa odstąpienia od umowy za pomocą odpowiedniej funkcji dostępnej bezpośrednio w interfejsie internetowym przedsiębiorcy („przycisk odstąpienia”), która będzie mieć zastosowanie do umów zawieranych na odległość za pośrednictwem interfejsu internetowego, w przypadku których konsumentowi przysługuje prawo do odstąpienia.
Funkcja powinna być łatwo dostępna i wyraźnie widoczna przez cały okres, w którym konsument może odstąpić od umowy. Procedura ma również obejmować dodatkowe potwierdzenie zamiaru odstąpienia, tak aby ograniczyć ryzyko przypadkowego wykonania tego prawa. Po skutecznym złożeniu oświadczenia przedsiębiorca powinien przekazać konsumentowi potwierdzenie na trwałym nośniku.
Dyrektywa przewidywała rozpoczęcie stosowania przepisów krajowych wdrażających te rozwiązania od 19 czerwca 2026 r., jednak przepisy mające wprowadzić tę funkcję do ustawy o prawach konsumenta pozostają przedmiotem prac legislacyjnych.
DARK PATTERNS W INTERFEJSACH INTERNETOWYCH
Istotnym obszarem regulacji działalności internetowej pozostaje również sposób projektowania interfejsów użytkownika.
DSA wprowadza zakaz dla dostawców platform internetowych projektowania, organizowania i obsługiwania interfejsów w sposób, który wprowadza użytkowników w błąd, manipuluje nimi albo w inny sposób istotnie ogranicza lub zakłóca ich zdolność do podejmowania swobodnych i świadomych decyzji.
Jako przykłady takich praktyk wskazuje się m.in. nadawanie wybranym opcjom nieproporcjonalnie większej widoczności, wielokrotne nakłanianie użytkownika do dokonania wyboru, którego już dokonał, czy uczynienie procedury rezygnacji z usługi istotnie bardziej uciążliwą niż jej rozpoczęcie.
W praktyce zatem sposób zaprojektowania ścieżki zakupowej, zarządzania kontem, rezygnacji z usługi czy wykonania praw konsumenta powinien być analizowany również z perspektywy ryzyka manipulowania decyzjami użytkownika.
OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z DSA
DSA ustanawia rozbudowany system obowiązków dostawców usług pośrednich. Zakres konkretnych wymogów nie jest jednolity i zależy w szczególności od rodzaju świadczonej usługi.
W zależności od kwalifikacji działalności obowiązki mogą obejmować przykładowo zapewnienie przejrzystych warunków świadczenia usług i zasad moderowania treści oraz systemu rekomendacyjnego, wdrożenie mechanizmu zgłaszania treści uznawanych za nielegalne, przekazywanie użytkownikom uzasadnienia określonych decyzji dotyczących ograniczenia treści lub kont, zapewnienie wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg oraz dostępu do certyfikowanych mechanizmów pozasądowego rozstrzygania sporów.
Wybrane platformy internetowe i wyszukiwarki internetowe podlegają dodatkowym obowiązkom, obejmującym m.in. ocenę ryzyk systemowych oraz niezależne audyty.
W Polsce w 2026 r. prowadzone były intensywne prace nad krajowymi regulacjami zapewniającymi skuteczne egzekwowanie DSA.
COMPLIANCE BY DESIGN
Wspólną cechą rozwoju regulacji dotyczących działalności cyfrowej jest coraz większe znaczenie rzeczywistego sposobu działania usługi, a nie wyłącznie treści dokumentacji prawnej.
W praktyce zgodność z przepisami może wymagać zmian na kilku poziomach jednocześnie: regulaminów i informacji przekazywanych użytkownikom, procesów wewnętrznych, mechanizmów moderacji i obsługi zgłoszeń, interfejsu użytkownika oraz rozwiązań technicznych wykorzystywanych przez platformę.
Compliance by design jest praktycznym podejściem do projektowania usług cyfrowych, które pozwala zapewnić wykonywanie konkretnych obowiązków wynikających z tych regulacji.
PODSUMOWANIE
Rok 2026 jest okresem istotnych zmian regulacyjnych dla platform internetowych – z jednej strony rozwijany jest polski system egzekwowania DSA, z drugiej – oczekuje na zakończenie implementacja nowych rozwiązań dotyczących praw konsumentów. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność bieżącego monitorowania zmian legislacyjnych oraz weryfikacji nie tylko dokumentacji prawnej, lecz również procesów i rozwiązań technicznych stosowanych w serwisach internetowych i aplikacjach.
