2019 czasem Frankowiczów – podsumowanie roku

2019 czasem Frankowiczów – podsumowanie roku

Mijający rok 2019 okazał się być przełomowym dla Kredytobiorców, którzy wiele lat temu zawarli niekorzystną umowę kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej – franka szwajcarskiego. O ile w pierwszej połowie roku rozstrzygnięcia sądów pozostawały zróżnicowane, a sytuacja tzw. Frankowiczów niepewna, o tyle w drugiej połowie nastąpiła stabilizacja, która umożliwiła wystąpienie na drogę sądową również osobom, które z wielką ostrożnością i obawą podchodziły do realizacji swoich roszczeń. Już w pierwszych trzech kwartałach do sądów wpłynęło około 7,5 tysiąca spraw, tak więc więcej niż w całym roku 2018, a ostateczna liczba wniesionych pozwów z pewnością znacząco wzrosła. Kredytobiorcy obciążeni kredytem we frankach coraz śmielej korzystają ze swoich uprawnień, udowadniając bankom, że umowy konstruowane były w sprzeczności z prawem i dobrymi obyczajami, Sądy zaś coraz pewniej orzekają w sprawach, kształtując linię orzeczniczą korzystną dla Frankowiczów.

Wspomnieć należy, że Sąd Najwyższy już w wyroku z dnia 4 kwietnia 2019 roku (sygn. akt III CSK 159/17) na kanwie sprawy dotyczącej umowy kredytu zawartej z EFG Eurobank Ergasias wyraźnie stanął po stronie frankowiczów. Wbrew dotychczasowemu stanowisku Sąd ten wskazał, że klauzule indeksacyjne należy uznać za główne świadczenie stron. W ocenie Sądu Najwyższego eliminacja klauzuli indeksacyjnej nie prowadziła przy tym do unieważnienia umowy, ani też nie wymagała zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego innym – zgodnie z tym twierdzeniem możliwe jest funkcjonowanie umowy stron również po wyeliminowaniu z niej klauzuli indeksacyjnej. Co więcej, w uzasadnieniu wyroku wskazano, że z punktu widzenia banku pozostawienie dotychczasowego oprocentowania pełni funkcję tzw. penalty default, a zatem klauzuli odstraszającej kredytodawcę od stosowania w przyszłości niedozwolonych postanowień umownych. Tak więc kredyt indeksowany – zgodnie ze stanowiskiem Sadu Najwyższego – winien być traktowany jako kredyt w złotówkach ze stawką LIBOR i marżą banku. Ostatecznie rozstrzygnięto również, że ustawa antyspreadowa nie może pozbawiać kredytobiorców ochrony wynikającej z przepisów Dyrektywy 93/13/EWG oraz art. 385(1) § 1 kc., a co za tym idzie – nie uniemożliwia powoływania się na abuzywność klauzul zawartych w umowie kredytu.

Na uwagę zasługuje również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019 roku, wydany – co istotne – w sprawie kredytu denominowanego. Sąd ten, powołując się m.in. na opisany wyżej wyrok wydany w sprawie o sygn. akt III CSK 159/17, wbrew stanowisku sądu I i II instancji uznał, że klauzula dotycząca denominacji pozostaje niedozwolona, co jednak nie zmierza do nieważności umowy, a do eliminacji klauzuli waloryzacyjnej i do utrzymania umowy w pozostałym zakresie w mocy. W ten sposób po raz pierwszy sąd potwierdził możliwość tzw. „odfrankowienia” umowy o kredyt denominowany, a więc kredytu, którego kwota określona została w umowie we frankach szwajcarskich, wypłata zaś – w złotówkach. Tym samym Sad Najwyższy w sprawie tej zrównał kredyty indeksowane i denominowane, otwierając drogę do ujednolicenia, w pewnym zakresie, stanowiska w zakresie kredytów indeksowanych i denominowanych. Wyrok ten był pokłosiem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który rozpalił temat kredytów frankowych i zwrócił uwagę wszelkich mediów na istniejący problem.

To właśnie wyrok wydany w dniu 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej okazał się być punktem zwrotnym potyczki pomiędzy Kredytobiorcami a bankami. Od tego momentu jasnym stało się, że abuzywne warunki umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, oparte na wykorzystaniu różnic kursowych, nie mogą być w żadnym wypadku zastąpione przepisami ogólnymi obowiązującego prawa. Co ważne, członkowie składu orzekającego rozstrzygnęli również, że jeżeli sąd krajowy dojdzie do wniosku, iż umowa kredytu indeksowanego do CHF bez klauzul indeksacyjnych nie może obowiązywać z tego powodu, że dojdzie do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy, wówczas możliwe jest uznanie umowy za nieważną. Takie orzeczenie musi być jednak zgodne z wolą konsumenta.

Rozstrzygnięcie to wywołało niepowstrzymaną na tę chwilę falę korzystnych dla kredytobiorców wyroków, ale także kontrofensywną postawę banków, które zajęły stanowisko, że w przypadku unieważnienia umów kredytu banki mogą występować przeciwko kredytobiorcom z roszczeniami o wynagrodzenie za korzystanie z ich kapitału.

Sygnalizacja ewentualnych, przyszłych żądań banków owocowała jednak kolejnym zwycięstwem Kredytobiorców, w których obronie stanął Prezes UOKiK. W stanowisku Prezesa UOKiK ws. Dziubak vs Raiffeisen Bank International AG z dnia 16 grudnia 2019 roku, stanowiącym niejako zwieńczenie tego roku, nie tylko potwierdzono, że orzeczenie TSUE ma znaczenie dla każdej z umów zawierających klauzule niedozwolone, a art. 358 § 2 kodeksu cywilnego nie może być stosowany w miejsce nieważnych postanowień umów kredytowych, ale – co ważne – wskazano, wprost, że bankowi nie przysługują żadne uprawnienia do żądania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz odsetek, w przypadku unieważnienia umowy kredytu hipotecznego wyrażonego w walucie obcej.

Prezes UOKiK Marek Niechciał, mając świadomość prób zastraszania Kredytobiorców, potwierdził, że podejmie on niezbędne działania, interweniując w przypadku naruszenia prawa, podkreślił również następująco: „śledząc coraz częściej pojawiające się doniesienia o próbach nacisku przez banki na kredytobiorców kwestionujących ważność umów kredytowych ze względu na zawarte w nich klauzule abuzywne, nie widzę podstaw prawnych, aby były one uprawnione do żądania jakichkolwiek sum pieniężnych od swoich klientów, gdy sąd unieważni umowę”. W daleko zakrojonych planach sektora bankowego kryła się w sposób jednoznaczny sprzeczność z wyrokiem TSUE – w istocie bowiem to właśnie z uwagi na zawieranie przez kredytodawców klauzul niedozwolonych koniecznością stało się unieważnienie umów opartych na tychże klauzulach. Roszczenia, którymi straszono kredytobiorców zmierzałyby więc w całości do uniknięcia konsekwencji i ominięcia skutków wyroków w sprawach kredytów frankowych.

Tendencje opisane wyżej znajdują odzwierciedlenie w liczbach. Z danych zebranych przez Votum i „Rzeczpospolitą” wynika, że w samym listopadzie w polskich sądach zapadły 54 wyroki, z których niemal ¾ były dla Frankowiczów korzystne, co stanowi znaczący wzrost zarówno w ilości wyroków, jak też w odsetku spraw wygranych przez kredytobiorców w porównaniu do poprzednich miesięcy.

Już teraz wiadomo, że fala, która zaczęła piętrzyć się w roku 2019, pozostaje niepowstrzymana w nowym roku, czego efektem pozostaje wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2020 roku w sprawie Państwa Dziubaków, na której to kanwie zapadł uprzednio wyrok TSUE.  Sąd Okręgowy uznał za nieważną umowę kredytu hipotecznego zawartą z Raiffeisen Bank International AG, tym samym przychylając się do stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz samych zainteresowanych. Nam pozostaje jedynie podejmować wszelkie możliwe działania, aby kurs obrany przez sądy został utrzymany, a prawa kredytobiorców były chronione w pełnym możliwym zakresie.

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe