Czy kredytobiorca zawsze zobligowany jest do zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek kapitałowych? Sankcja kredytu darmowego.

Czy kredytobiorca zawsze zobligowany jest do zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek kapitałowych? Sankcja kredytu darmowego.

Sankcja kredytu darmowego przewidziana w art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715, dalej też: u.k.k.), jest odpowiedzą polskiego ustawodawcy na konieczność wprowadzenia do porządku krajowego sankcji wymaganych Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę rady 87/102/EWG, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przez kredytodawcę wymogów przedkontraktowych, w szczególności niedopełnienia przez kredytodawcę obowiązku informacyjnego podczas zawierania umów kredytu z konsumentem. Warto podkreślić, iż dyrektywa wymaga, by wprowadzone do porządku krajowego sankcje były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Czym jednak jest sankcja kredytu darmowego? Komu i kiedy przysługuje?

Sankcja kredytu darmowego jest niczym innym jak prawem kredytobiorcy – konsumenta do zwrotu na rzecz kredytodawcy wyłącznie kwoty kapitału kredytu w przypadku naruszenia przez kredytodawcę wymogów przedkontraktowych wskazanych enumeratywnie w ustawie o kredycie konsumenckim, tj. w art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c. Należy przy tym podkreślić, iż kredytodawca odpowiada zarówno za umyślne naruszenie obowiązków jak i niedochowanie należytej staranności wymaganej w zakresie prowadzonej przez niego działalności, zwłaszcza w stosunkach z konsumentami. W szczególności kredytodawca ponosi odpowiedzialność za naruszenie formy i treści umowy, a także za naruszenie obowiązków informacyjnych wobec konsumenta oraz nadmiernego obciążenia finansowego w związku z umową o kredyt konsumencki.

O ile ustawodawca przyznał konsumentowi prawo do zaniechania spłaty odsetek i innych kosztów związanych z umową kredytu w przypadku naruszenia przez kredytodawcę obowiązków przedkontraktowych, to koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia kredytu przewidziane w umowie pozostawił po stronie kredytobiorcy. Rozwiązanie to wydaje się być słuszne w świetle okoliczności, iż są to koszty ponoszone na rzecz osoby trzeciej. Nadto, na kredytobiorcy nadal będzie ciążył obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie w przypadku opóźnienia w spłacie rat kredytu.

Warto podkreślić, iż z sankcji kredytu darmowego mogą skorzystać konsumenci, którzy zawarli umowę o kredyt konsumencki po wejściu w życie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, tj. po 18 grudnia 2011 r. Ponadto mogą z niej skorzystać najpóźniej przed upływem roku od dnia wykonania umowy. Po upływie tego terminu możliwość skorzystania z sankcji wygasa.

Warto również wskazać, iż pod pojęciem kredytu konsumenckiego należy rozumieć kredyt udzielony osobie fizycznej na cele niezwiązane z jej działalnością gospodarczą, w wysokości do 255 500 zł lub równowartości tej kwoty w innej walucie, a także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości przekraczającej kwotę 255 500 zł.

Wydawałoby się zatem, iż zgodnie z powyższą definicją, z sankcji kredytu darmowego nie będą mogli skorzystać konsumenci zawierający kredyty mieszkaniowe zabezpieczone hipoteką. Nic bardziej mylnego, albowiem Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 lutego 2022 r. potwierdził, że sankcja kredytu darmowego może znaleźć zastosowanie również do kredytów hipotecznych pochodzących z okresu od 18 grudnia 2011 r. do 21 lipca 2017 r., w przypadku których doszło do naruszenia artykułu 35 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten nakłada na kredytodawcę m.in. obowiązek do jednoznacznego określenia kosztów kredytu oraz sposobu i warunków ustalania stawki oprocentowania. Jeśli linia orzecznicza dalej pójdzie w tym kierunku, sankcja kredytu darmowego może zatem okazać się alternatywą w sporach, w których zakwestionowany został WIBOR.

Warto też zaznaczyć, że wprowadzenie przez ustawodawcę do porządku krajowego sankcji kredytu darmowego w pełni spełnia wymagania dyrektywy 2008/48/WE, aby wprowadzone sankcje były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W sytuacji bowiem naruszenia przez kredytodawcę obowiązków przedkontraktowych wobec konsumenta, kredytodawca zostaje pozbawiony przychodu z tytułu zawartej z nim umowy.

Naruszenie formy i treści czynności prawnej przez kredytodawcę

Ustawa o kredycie konsumenckim wymaga aby umowa o kredyt konsumencki została zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Art. 10 u.k.k. przewiduje, że umowę o kredyt sporządza się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Niedochowanie przez kredytobiorcę formy pisemnej umowy kredytu otwiera konsumentowi możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Dotyczyć to będzie głównie umów o kredyt lub pożyczkę zawieranych na odległość, w szczególności online. W takim przypadku należy pamiętać, że kredytodawca zawsze zobligowany będzie do podpisania umowy i przesłania jej konsumentowi pocztą tradycyjną lub w formie elektronicznej na trwałym nośniku, o którym mowa w art. 10 u.k.k. Niedopełnienie tego obowiązku przez kredytodawcę uprawnia kredytobiorcę do zwrotu jedynie pożyczonego kapitału.

Z sankcji kredytu darmowego kredytobiorca będzie mógł skorzystać ponadto w przypadkach, gdy umowa nie zawiera podstawowych danych kredytobiorcy lub kredytodawcy, informacji na temat rodzaju kredytu, czasu obowiązywania umowy, całkowitej kwoty kredytu, terminu i sposobu wypłaty kredytu oraz zasad i terminu spłaty kredytu.

Naruszenie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych wobec konsumenta

Z sankcji kredytu darmowego konsument będzie mógł skorzystać, jeżeli w umowie zabraknie kluczowych dla niego informacji na temat kosztów związanych z kredytem, w szczególności dotyczących całkowitej kwoty do zapłaty, RRSO, zastosowanej stopy oprocentowania, procedury zmiany stopy oprocentowania, a także informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki.

Co więcej, jeżeli umowa nie przewiduje terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, nie zawiera informacji o prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedury przedterminowej spłaty kredytu, nie zawiera informacji o prawie kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania lub powyższe informacje zostaną przekazane konsumentowi w sposób nieprawidłowy bądź wprowadzający w błąd  – konsument także będzie mógł uwolnić się od obowiązku zapłaty odsetek i innych opłat związanych z kredytem.

Nadmierne obciążenie finansowe w związku z umową o kredyt konsumencki

Konsument z sankcji kredytu darmowego będzie mógł skorzystać także w przypadku naruszenia przez kredytodawcę przepisu o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego. Jeżeli bowiem na podstawie zapisów umowy łączna wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu oraz odsetek za opóźnienie naliczonych konsumentowi przekraczać będzie kwotę odpowiadającą kwocie odsetek maksymalnych za opóźnienie, kredytobiorca, który skorzystał z sankcji kredytu darmowego zobowiązany będzie, poza zwrotem otrzymanego kapitału kredytu, jedynie do zapłaty opłat i odsetek odpowiadających kwocie odsetek maksymalnych za opóźnienie, a co za tym idzie w ogóle nie będzie zobowiązany do zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek kapitałowych i innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu.

Oświadczenie woli konsumenta

Niestety sankcja kredytu darmowego nie działa automatycznie. W razie ziszczenia się przesłanek uprawniających kredytobiorcę do skorzystania z tej instytucji, kredytobiorca zobowiązany jest do złożenia kredytodawcy pisemnego oświadczenia woli o skorzystaniu z sankcji. Takie oświadczenie nie wymaga akceptacji kredytodawcy, albowiem sankcja działa z mocy prawa i wystarczającym jest, że oświadczenie o woli skorzystania z sankcji doszło do kredytodawcy w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią.

Jeśli zawarłeś umowę o kredyt konsumencki i masz jakiekolwiek wątpliwości, czy Twoja umowa została sformułowana prawidłowo i czy nie narusza zasad, określonych w Ustawie o kredycie konsumenckim, uprawniających Cię do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, skontaktuj się z nami wysyłając nam skan umowy celem dokonania bezpłatnej analizy na adres: kancelaria@ccka.pl.

Czy kredytobiorca zawsze zobligowany jest do zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek kapitałowych? Sankcja kredytu darmowego.

Patrycja Kowalczyk

radca prawny

W Kancelarii odpowiada za praktykę postępowań sądowych, w tym w szczególności spraw frankowych. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z rozwiązywaniem sporów, w tym w szczególności w prowadzeniu postępowań przeciwko bankom o roszczenia wynikające z umów kredytów powiązanych z kursem waluty obcej. Zajmuje się także obsługą osób fizycznych i przedsiębiorców w zakresie sporządzania i opiniowania umów oraz redagowania opinii prawnych. W 2015 roku ukończyła studia prawnicze na […]

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Dowiedz się więcej

Akceptuję