Frankowicze po rozwodzie

Frankowicze po rozwodzie

Umowa kredytu waloryzowana do franka szwajcarskiego zazwyczaj zawierana była pomiędzy dwojgiem kredytobiorców (najczęściej małżeństwem) oraz bankiem. Zdarzało się jednak, że w celu uzyskania wyższej kwoty kredytu małżonkowie decydowali się również na włączenie do kredytu rodziców jednego z nich. Co więc w przypadku, kiedy tylko jeden z kilku kredytobiorców zdecyduje się na wytoczenie przeciwko bankowi powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu? Czy po stronie kredytobiorców zawsze zachodzi konieczność wspólnego występowania w sądzie – tzw. współuczestnictwo konieczne, nawet po rozwodzie?

Czym jest współuczestnictwo?

Najprościej ujmując, jest to sytuacja, w której po jednej ze stron procesu występować będzie kilka podmiotów. Odnosząc to do sytuacji frankowiczów – jest to sytuacja, w której bank jest pozywany na przykład przez małżonków będących stroną jednej umowy kredytu. Wówczas po stronie powodowej łącznie występować będą małżonkowie (współuczestnicy), natomiast po stronie pozwanej bank. Czy jednak obecność drugiego kredytobiorcy zawsze jest potrzebna, nawet po rozwodzie?

Do tej pory, zdecydowana większość prawników stała na stanowisku, iż przy roszczeniu o ustalenie przez sąd nieważności umowy kredytu, po stronie kredytobiorców powstawało tzw. współuczestnictwo konieczne. To oznaczało, że aby sąd mógł unieważnić umowę, konieczny był udział w postępowaniu po stronie powodowej wszystkich osób, które zawarły z bankiem tę umowę. W innym przypadku sprawa mogła zakończyć się oddaleniem powództwa z uwagi na niepełną legitymację procesową powodów.

Sąd Najwyższy na ratunek rozwodnikom?

Dnia 19 października 2023 r., Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów, wydał uchwałę w sprawie III CZP 12/23. Podstawowe pytanie, na które miał odpowiedzieć SN brzmiało:

„Czy w procesie przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu konieczny jest po stronie powodowej udział wszystkich kredytobiorców?”

Powyższe pytanie wyniknęło bezpośrednio ze sprawy zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, który rozpoznawał apelację powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach. Sąd ten oddalił powództwo powódki przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu frankowego, zawartej przez powódkę̨ i jej ówczesnego męża. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przyczyną oddalenia powództwa był brak pełnej legitymacji procesowej po stronie powodowej ze względu na współuczestnictwo konieczne powódki i jej byłego męża.

Na kanwie tej sprawy Sąd Najwyższy podjął uchwałę następującej treści:

„W sprawie przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu nie zachodzi po stronie powodowej współuczestnictwo konieczne wszystkich kredytobiorców.”

W uzasadnieniu  uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że uzależnianie istnienia legitymacji procesowej od woli innych osób może prowadzić bezpośrednio do naruszenia prawa do sądu przez zainteresowanego kredytobiorcę. Sytuacja taka uzależniałaby bowiem dopuszczalność i możliwość poszukiwania przez takiego kredytobiorcę ochrony prawnej od stanowiska innej osoby, na którą nie ma on wpływu. SN podkreślił przy tym także, że zgodnie z zasadą dyspozycyjności i rozporządzalności praw, to do zainteresowanego kredytobiorcy należy decyzja o wytoczeniu powództwa, a ewentualne odmienne stanowisko pozostałych kredytobiorców nie powinno zamykać mu takiej możliwości.

Czy mogę pozwać bank bez byłego małżonka?

Niestety, omawiana uchwała została podjęta w tzw. składzie trójkowym, co oznacza, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami nie uzyskała ona mocy zasady prawnej. Niemniej, uchwała z pewnością stanowi solidną podstawę dla wszystkich osób, które chciałyby doprowadzić do sądowego unieważnienia umowy kredytu frankowego, a do tej pory obawiały się wstąpienia na taką drogą z uwagi na brak kontaktu z pozostałymi kredytobiorcami.

Oczywiście każda sprawa, choć z pozoru wydawać się może taka sama jak inne, jest wyjątkowa. W związku z tym, przed podjęciem jakichkolwiek działań każdorazowo powinna zostać poddana szczegółowej analizie prawnika, nakierowanej przede wszystkim na zidentyfikowanie występujących w niej ryzyk. Zainteresowany kredytobiorca przed wstąpieniem na drogę postepowania sądowego powinien być świadomy nie tylko możliwych zysków, ale również potencjalnych kosztów związanych z ewentualną przegraną

Zapraszamy też do obejrzenia nagrania „Frankowicze po rozwodzie. Uchwała Sądu Najwyższego z 19 października 2023 roku” przygotowanego przez partnera naszej Kancelarii, adw. Karolinę Kwiatkowską.

Frankowicze po rozwodzie

Mateusz Sobociński

prawnik

W Kancelarii odpowiada za wsparcie zespołu zajmującego się sprawami frankowymi. W obszarze jego zainteresowań znajduje się prawo cywilne oraz prawo nowych technologii, w tym ochrona i przetwarzanie danych osobowych w chmurze obliczeniowej. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Posługuje się językiem angielskim. Zakres działalności Współpracował przy reprezentowaniu m. in.: […]

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe