WIBOR pod lupą Rzecznika Generalnego TSUE: Co mogą zyskać złotówkowicze?

11 września 2025 r. Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał opinię w polskiej sprawie C-471/24 dotyczącej wskaźnika WIBOR. Według Rzecznika, Dyrektywa 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich może mieć zastosowanie do postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania opartego na stawce WIBOR.

Pytania Sądu Okręgowego w Częstochowie

Sprawa trafiła do TSUE za pośrednictwem pytań prejudycjalnych zadanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie. Dotyczy kredytu hipotecznego zawartego w 2019 r. z PKO BP S.A., w którym kredytobiorca domaga się zwrotu ponad 10 tys. zł nadpłaconych rat. W jego ocenie bank nie wywiązał się należycie z obowiązków informacyjnych, w szczególności w zakresie sposobu ustalania stawki WIBOR.

Sąd zadał cztery pytania:

1. Czy Dyrektywa 93/13 pozwala na ocenę postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania opartego na WIBOR?
2. Czy takie postanowienia mogą zostać uznane za nieuczciwe, jeśli nie zostały sformułowane w sposób jasny i zrozumiały?
3. Czy brak właściwego poinformowania konsumenta o ryzyku zmiennej stopy procentowej może prowadzić do znaczącej nierównowagi stron?
4. Jakie są skutki uznania postanowienia dotyczącego WIBOR za nieuczciwe – czy umowa może dalej obowiązywać?

Opinia Rzecznika Generalnego

Rzecznik Generalny TSUE zaproponował, aby na pierwsze pytanie odpowiedzieć twierdząco – postanowienia dotyczące WIBOR mogą podlegać ocenie na gruncie Dyrektywy 93/13. Oznacza to, że polskie sądy mogą badać te klauzule, choć nie mogą analizować samej metody ustalania wskaźnika WIBOR.

W odpowiedzi na drugie pytanie Rzecznik wskazał, że postanowienie odwołujące się do WIBOR może zostać uznane za nieuczciwe, jeśli nie zostało przedstawione w sposób przejrzysty i zrozumiały dla konsumenta. Bank powinien:

• poinformować o nazwie wskaźnika referencyjnego i jego administratorze,
• wyjaśnić możliwe konsekwencje jego stosowania,
• przedstawić metodę ustalania stawki oraz główne czynniki wpływające na jej wahania,
• umożliwić konsumentowi oszacowanie całkowitego kosztu kredytu.

W kontekście trzeciego pytania Rzecznik podkreślił, że sąd krajowy powinien ocenić, czy postanowienie dotyczące WIBOR narusza zasadę dobrej wiary i prowadzi do znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron. Kluczowe będzie ustalenie, czy konsument – po otrzymaniu pełnych i rzetelnych informacji – świadomie zaakceptował ryzyko zmiennego oprocentowania. Ocena ta nie może jednak dotyczyć samego wskaźnika WIBOR ani sposobu jego ustalania.

Rzecznik nie odniósł się do czwartego pytania, dotyczącego skutków uznania postanowienia za niedozwolone.

Co opinia oznacza dla złotówkowiczów?

Z opinii Rzecznika wynika, że nie można z góry zakładać zgodności umów kredytowych opartych na WIBOR z przepisami prawa. Choć metodologia ustalania wskaźnika pozostaje poza zakresem oceny sądów, to postanowienia umowne odwołujące się do WIBOR mogą zostać uznane za niedozwolone, jeśli bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych.
Bank powinien poinformować konsumenta o ryzyku zmiennej stopy procentowej oraz przekazać informacje dot. samego wskaźnika. W przypadku zatem gdy kredytobiorca nie miał szans na realną ocenę ryzyka, ponieważ od banku nie uzyskał żadnych symulacji jego wahań oraz wpływu na wysokość raty to nie sposób uznać, że wyraził on świadomą wolę jej zawarcia. W związku z tym sądy polskie w tego typu sprawach będą zobligowane do dokładnego ustalenia okoliczności zawieranej umowy kredytowej a nie skupiania się jedynie na jej treści.

Co dalej?

Na ostateczny wyrok TSUE przyjdzie nam poczekać kilka miesięcy. Tymczasem już teraz opinia Rzeczniczki może być wykorzystywana przez sądy krajowe jako punkt odniesienia w sprawach dotyczących kredytów złotowych. Skala spraw jest ogromna – w Polsce funkcjonuje ponad 2 mln aktywnych kredytów hipotecznych opartych o WIBOR.
Warto podkreślić, że to pierwsza, ale prawdopodobnie nie ostatnia sprawa WIBOR-owa przed TSUE. Kolejne pytania prejudycjalne już zostały skierowane przez inne sądy, co może zapoczątkować nową falę sporów sądowych – tym razem nie frankowych, lecz złotówkowych.