Co w sytuacji, gdy o pozwoleniu na budowę sąsiad dowiaduje się po rozpoczęciu budowy? | Ekspres Prawny

Na tak zadane pytanie, jak w nagłówku pierwszą odpowiedzią jest instytucja tzw. wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania to procedura pozwalająca na ponowne rozpatrzenie sprawy, która już została zakończona decyzją ostateczną, np. pozwoleniem na budowę.

Kiedy można wnioskować o wznowienie postępowania?

Kodeks postępowania administracyjnego (KPA) określa szczegółowe przesłanki, które muszą być spełnione, aby można było wnioskować o wznowienie postępowania. Należą do nich:

1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu;
4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 KPA);
8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione;
9. gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja;
10. gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji.

W przypadku pozwoleń na budowę mamy do czynienia najczęściej z sytuacją, gdy organ (starosta) nie uznał nieruchomości sąsiedniej za objętej oddziaływaniem inwestycji, co spowodowało, że jej właściciel nie został uznany za stronę w postępowaniu. Ta okoliczność zatem jest kluczowa do dowodzenia przy żądaniu wznowienia postępowania przez sąsiada, na którego działkę negatywnie wpływa planowana budowa.

Jak wygląda procedura wznowienia postępowania?

Wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję. Wniosek powinien zawierać szczegółowe uzasadnienie do wznowienia postępowania. Organ administracji bada wniosek i podejmuje decyzję o jego uwzględnieniu lub odmowie.

Kiedy można złożyć wniosek o wznowienie postępowania?

KPA ustanawia określony czas na złożenie wniosku o wznowienie postępowania – jest to miesiąc od momentu, kiedy osoba dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie. Organy bardzo skrupulatnie podchodzą do badania tego terminu, więc jego dochowanie stanowić będzie niezwykle istotny element wniosku. Przedkładać możemy wszelkie dowody na poparcie swojego twierdzenia o zachowaniu miesięcznego terminu o dowiedzeniu się o fakcie wydania decyzji.

Jeżeli organ uzna, że istotnie zmieściliśmy się w tym miesięcznym terminie, a przyczyny podane we wniosku są wiarygodne – postanowieniem wznowi postępowanie. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, czyli kwestii udzielenia pozwolenia na budowę.

Co prawda samo wznowienie postępowania nie spowoduje, że pozwolenie na budowę zostanie automatycznie obalone, a inwestor byłby zmuszony zatrzymać przedsięwzięcie (o ile je jeszcze realizuje), ale organ ma możliwość wstrzymania z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

Jakie są skutki wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę?

Po wznowieniu cała sprawa jest ponownie rozpatrywana: organ administracji budowlanej musi jeszcze raz przeanalizować wszystkie dokumenty, projekty, a także nowe informacje, które pojawiły się po wydaniu pierwszej decyzji.

Możliwe są różne rozstrzygnięcia: Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ może:

• Odmówić uchylenia poprzednio wydanej decyzji, czyli faktycznie utrzymać w mocy poprzednią decyzję: Jeśli nowe informacje nie wpłynęły na ocenę sprawy, organ może potwierdzić swoje wcześniejsze stanowisko.
• Zmienić poprzednią decyzję o pozwoleniu na budowę – może np. odmówić udzielenia pozwolenia na budowę na skutek rozpoznania na nowo (z nowymi faktami) sprawy.
• W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek upływu 10 lat albo 5 lat (10 lat dla przyczyn określonych w pkt 1 i 2 powyżej i 5 lat – w razie zaistnienia przyczyn opisanych w pkt 3-10 powyżej) od dnia doręczenia albo ogłoszenia decyzji, organ ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę jest procedurą, która ma na celu zapewnienie, że decyzja administracyjna jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami. Dla inwestora oraz właściciela działki sąsiedniej oznacza to konieczność oczekiwania na nowe rozstrzygnięcie, które może potwierdzić wcześniejszą decyzję, zmienić ją lub spowodować umorzenie postępowania.

Dla inwestora zatem, ze względu na ryzyko wznowienia postępowania, ważne powinno być, by już w „pierwotnym” postępowaniu prawidłowo określony został krąg uczestników, którzy będą mogli wziąć aktywny udział w procedurze, a tym samym zająć stanowisko. Ta przesłanka jest bowiem najczęstszą w ramach zgłaszanych „wad” postępowania. Pozornie korzystne wydaje się więc ograniczanie owego kręgu zainteresowanych na początkowych etapach, gdyż ewentualne wznowienie postępowania z tej przyczyny nie tylko nie skróci postępowania, a wręcz może całą inwestycję nie tylko opóźnić, a nawet udaremnić.