Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego – najważniejsze zmiany w pigułce

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego – najważniejsze zmiany w pigułce

Ustawa o zmianie kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, obejmująca ponad 100 zmian, została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 22 marca 2023 r. Zmiany mają na celu przyspieszenie obecnie toczących się postępowań sądowych, wprowadzenie rozwiązań ułatwiających planowanie przyszłych procesów, a także zoptymalizowanie dostępu do sądów.

Poniżej zostaną omówione najważniejsze kwestie.

Zmiana właściwości rzeczowej sądów okręgowych [art. 17 k.p.c.]

Jedną z uchwalonych zmian jest podniesienie wartości przedmiotu sporu, determinującej właściwość sądów okręgowych. Od tej pory sądy okręgowe będą rozpoznawały sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 100 000 zł, a nie jak dotychczas 75 000 zł.

Wyłączenie sędziego [art. 531 § 1 k.p.c.]

Zmieniony został również przepis dotyczący przesłanek umożliwiających złożenie wniosku o wyłączenie sędziego. Według nowych regulacji niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego niebędącego członkiem składu orzekającego. Celem zmiany jest wyeliminowanie praktyki składania wniosków o wyłączenie wszystkich sędziów danego wydziału, czy nawet sądu.

Pełnomocnictwo do doręczeń [art. 88 k.p.c.]

Pojawia się również nowy rodzaj pełnomocnictwa szczególnego, tj. pełnomocnictwo do doręczeń. Przed nowelizacją powszechnym było udzielanie pełnomocnictw do niektórych tylko czynności prawnych. Ustanowienie pełnomocnika do doręczeń, czyli osoby fizycznej (niekoniecznie adwokata, czy radcę prawnego) upoważnionej do odbioru pism sądowych, czyni tę osobę adresatem wszelakich pism procesowych wraz ze wszystkimi skutkami przewidzianymi w przepisach o doręczeniach wobec osób fizycznych.

W tej sytuacji należy zachować szczególną ostrożność – w przypadku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, pisma sądowe będą doręczane tylko tej osobie [art. 133 § 3 k.p.c.]

Zakres pełnomocnictwa procesowego [art. 91 k.p.c.]

Nowelizacją rozszerzony został również zakres pełnomocnictwa z mocy samego prawa. Art. 91 k.p.c. uzupełniono o postanowienie dotyczące skargi kasacyjnej i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Od tej pory pełnomocnik będzie reprezentował swojego mocodawcę we wszystkich łączących się ze sprawą czynnościach procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi kasacyjnej, czy skargi o wznowienie postępowania.

Obowiązek orzekania z urzędu o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania
[art. 98 § 1k.p.c.]

Celem wyeliminowania dotychczasowych wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie, sąd został zobligowany do orzekania z urzędu o obowiązku zapłaty odsetek. Aktualnie te kwestie będą musiały się znaleźć w sentencji orzeczenia.

Wnioski dowodowe w pismach procesowych [art. 1281 k.p.c.]

Zmianą, która zasługuje na szczególną uwagę, jest wprowadzenie regulacji stanowiącej o konieczności wyraźnego wyodrębnienia w pismach wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników oświadczeń, twierdzeń i wniosków, w tym wniosków dowodowych. W sytuacji, kiedy wnioski dowodowe zostaną zgłoszone jedynie w uzasadnieniu, nie wywołają one skutków prawnych, jakie ustawa wiąże ze zgłoszeniem ich przez stronę. 

Zwroty pism [art. 1301a k.p.c.]

Pismo procesowe wniesione przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną RP, które nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, będzie zwracane pełnomocnikowi, a nie jak dotychczas – stronie.

Nadawanie pism procesowych [art. 132 § 1 k.p.c.]

Maleją formalizmy dotyczące nadawania pism procesowych wg art. 132 § 1 k.p.c. Znika konieczność nadania pisma w formie przesyłki poleconej.  Dotychczasowe regulacje budziły wątpliwości w zakresie nadawania obszernych pism procesowych paczkami pocztowymi, które wedle niektórych interpretacji miały nie spełniać definicji „przesyłki poleconej” w rozumieniu prawa pocztowego. Aktualnie do zachowania terminu na wniesienie pisma do sądu będzie wystarczało wysłanie zwykłego listu.

Doręczenia korespondencji [art. 136 § 5 k.p.c., art. 139 k.p.c., art. 1391 k.p.c.]

W zakresie doręczeń nowelizacja wprowadza szereg zmian, a przede wszystkim:

  • obowiązek przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG powiadamiania sądu o każdej zmianie adresu wpisanego do tego rejestru – dotychczas regulacja dotyczyła tylko adresu zamieszkania osoby fizycznej;
  • obecnie samo dwukrotne awizowanie przesyłki pod podanym adresem pozwalało na uznanie jej za doręczoną; po wprowadzonych zmianach wymagane będzie dodatkowe podjęcie próby doręczenia pisma przez komornika;
  • doręczenie komornicze nie będzie stosowane, jeżeli pomimo nieodebrania przez adresata korespondencji, aktualność wskazanego w pozwie adresu pozwanego nie budzi wątpliwości.

Rozpoznawanie spraw na posiedzeniu niejawnym i na rozprawie [art. 1481 k.p.c.]

Dotychczas w sytuacji złożenia przez stronę postępowania wniosku o przeprowadzenie rozprawy, nie było możliwości rozpoznania sprawy przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Aktualnie wprowadzona nowelizacją zmiana wymaga kierowania przez stronę wniosku o jej wysłuchanie na rozprawie.

Zamknięcie rozprawy na posiedzeniu niejawnym [art. 224 § 3 k.p.c.]

Zaktualizowane przepisy wprowadzają również możliwość zamknięcia rozprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przyczyni się to do sprawniejszego rozpoznania sprawy. Strony należało będzie uprzedzić o możliwości zamknięcia rozprawy i o możliwości zabrania przez nie głosu w piśmie procesowym, w terminie nie krótszym niż 7 dni. Sąd zamknie rozprawę w terminie miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. Dotychczas takie rozwiązanie było możliwe jedynie na podstawie Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19.

Zmiany w zakresie zażaleń [art. 394 i nast. k.p.c.]

Nowelizacja wprowadza kilka zmian dotyczących zażaleń, a w tym przede wszystkim:

  • sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa, mając na uwadze znaczenie tych instytucji, będą podlegały rozpoznaniu przez sąd drugiej instancji;
  • jeżeli przepis szczególny przewiduje, że stronie przysługuje zażalenie na postanowienie sądu, ale nie określa, jaki sąd ma je rozpoznać, zażalenie rozpoznaje sąd drugiej instancji;
  • zakres zaskarżenia poziomego postanowień wydawanych przez sąd drugiej instancji (art. 3942 k.p.c.) został rozszerzony o następujące orzeczenia: postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, postanowienie o umorzeniu postępowania wywołanego wniesieniem apelacji, orzeczenia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcia takiego zwolnienia, odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołania, a także w przedmiocie wynagrodzenia biegłego;
  • sąd pierwszej instancji otrzyma pewne kompetencje po wpłynięciu zażalenia – będzie bowiem dokonywał badania, czy nie jest ono niedopuszczalne z mocy prawa lub spóźnione (art. 395 § 1 k.p.c.);

Postępowanie odrębne z udziałem konsumentów [art. 45814 k.p.c.]

Uregulowanie postępowania z udziałem konsumentów wiąże się w szczególności z zapewnieniem konsumentowi możliwości wystąpienia z powództwem także wobec przedsiębiorcy, który zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Konsument będzie miał również możliwość (*) wytoczenia powództwa przed sąd właściwy dla miejsca swojego zamieszkania. Przedsiębiorca natomiast zobowiązany został do przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów w pozwie lub w odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie. Dodatkowo w sytuacji, kiedy przedsiębiorca zaniecha próby ugodowego zakończenia sporu lub będzie w niej uczestniczył w złej wierze, sąd będzie mógł obciążyć go kosztami procesu, a nawet podwyższyć je dwukrotnie.

(*) UWAGA: w ciągu najbliższych 5 lat powództwo konsumenta o roszczenie związane z zawarciem umowy kredytu waloryzowanego, denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż waluta polska będzie się wytaczało wyłącznie przed sąd, w którego okręgu powód ma miejsce zamieszkania.

Zmiany w postępowaniu zabezpieczającym [art. 7301 k.p.c., art. 736 k.p.c., art. 741 k.p.c. oraz art. 755 k.p.c.]

Do najważniejszych zmian w zakresie postępowania zabezpieczającego należą m. in.:

  • postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydane przez sąd pierwszej instancji będą rozpoznawane przez sąd drugiej instancji, a nie (jak dotychczas) jako poziomy środek zaskarżenia;
  • możliwość zaskarżenia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, do innego składu tego sądu.

Uchwalona ustawa – poza nielicznymi wyjątkami – wejdzie w życie zasadniczo po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Adres

Czupajło Ciskowski & Partnerzy Kancelaria Adwokacka Sp.p.
ul. Śniadeckich 17
00-654 Warszawa

NIP: 5272819774 | KRS: 0000693729

Filia Kancelarii w Lublinie:
ul. Zana 11a, 20-601 Lublin
lublin@ccka.pl

Filia Kancelarii w Łodzi:
ul. Narutowicza 40/1, 90-135 Łódź
lodz@ccka.pl

Filia Kancelarii w Białymstoku:
ul. Warszawska 6 lok. 32, 15-063 Białystok
bialystok@ccka.pl

Filia Kancelarii w Rzeszowie:
ul. Jana i Jędrzeja Śniadeckich 20D/7, 35-006 Rzeszów
rzeszow@ccka.pl

Filia Kancelarii w Gdańsku:
ul. Jana Heweliusza 11/811, 80-890 Gdańsk
gdansk@ccka.pl

Filia Kancelarii w Olsztynie:
ul. Kajki 10-12, 10-547 Olsztyn
olsztyn@ccka.pl

Napisz do nas

Formularz kontaktowy
Zgoda
* pola obowiązkowe