Przełomowy wyrok w sprawie C-744/24 i jego znaczenie dla sankcji kredytu darmowego – bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który może mieć bardzo istotne znaczenie dla tysięcy polskich kredytobiorców.
W sprawie C-744/24 TSUE jednoznacznie zakwestionował powszechną praktykę banków polegającą na naliczaniu odsetek nie tylko od kapitału kredytu, lecz także od kosztów kredytu, w szczególności składek ubezpieczeniowych.

Wyrok ten wzmacnia ochronę konsumentów i otwiera realną drogę do zastosowania sankcji kredytu darmowego na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim.

Czego dotyczyła sprawa?

Sprawa trafiła do TSUE na skutek pytania prejudycjalnego zadanego przez Sąd Rejonowy we Włodawie. Dotyczyła ona umowy kredytu konsumenckiego, w której:

• część kwoty kredytu została przeznaczona na składkę ubezpieczeniową,
• ubezpieczenie było określane jako „dobrowolne”, ale jego wykupienie pozwalało uzyskać niższe oprocentowanie,
• bank naliczał odsetki od całej kwoty kredytu, obejmującej zarówno wypłacony kapitał, jak i koszt ubezpieczenia.

Kredytobiorca podniósł, że takie ukształtowanie umowy narusza dyrektywę 2008/48/WE oraz polską ustawę o kredycie konsumenckim, i skorzystał z tzw. sankcji kredytu darmowego.

Co dokładnie orzekł TSUE?

Trybunał jednoznacznie stwierdził, że stopa oprocentowania kredytu może być stosowana wyłącznie do faktycznie wypłaconej kwoty kredytu,
a nie do kosztów kredytu, takich jak:

• składki ubezpieczeniowe,
• prowizje,
• opłaty administracyjne,

nawet jeśli koszty te są „skredytowane”.

Kluczowa teza wyroku

Art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48/WE w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy stoją na przeszkodzie umowom, które przewidują naliczanie odsetek od kosztów kredytu.

To oznacza, że bank:

• nie może traktować kosztów kredytu jak kapitału,
• nie może powiększać podstawy oprocentowania o składki ubezpieczeniowe,
• nie może „maskować” kosztów kredytu poprzez ich skredytowanie.

„Dobrowolne” ubezpieczenie? TSUE patrzy na realny skutek

Szczególnie istotne jest stanowisko Trybunału dotyczące ubezpieczeń. TSUE wyraźnie zaznaczył, że nawet jeśli ubezpieczenie jest formalnie nazwane „dobrowolnym”, ale jego wykupienie jest warunkiem uzyskania kredytu na określonych (lepszych) warunkach, to składka ubezpieczeniowa stanowi „całkowity koszt kredytu” w rozumieniu dyrektywy. A skoro jest kosztem kredytu, nie może być oprocentowana.

To bardzo ważny sygnał dla konsumentów, ponieważ podobna konstrukcja występuje w wielu umowach kredytowych i pożyczkowych zawieranych w Polsce w ostatnich latach.

Dlaczego ten wyrok jest tak ważny dla sankcji kredytu darmowego?

Choć TSUE nie rozstrzyga wprost o sankcji kredytu darmowego, jego orzeczenie bezpośrednio wzmacnia podstawy jej stosowania w Polsce.
Zgodnie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, jeżeli kredytodawca naruszy m.in. obowiązki informacyjne, zasady prawidłowego określenia kosztów kredytu, konsument może:

• zwrócić wyłącznie kapitał,
• bez odsetek i innych kosztów kredytu.

Co zmienia wyrok TSUE?

Jeżeli bank:

• naliczał odsetki od kwot, które nie stanowią wypłaconej kwoty kredytu,
• konstruował RRSO w oparciu o nieprawidłową podstawę,

to:

• doszło do naruszenia dyrektywy 2008/48/WE,
• a tym samym polskich przepisów ją implementujących.

W takich przypadkach sankcja kredytu darmowego nie jest „nadużyciem”, lecz konsekwencją naruszenia prawa.

Skutki praktyczne dla kredytobiorców

Wyrok TSUE oznacza, że wielu kredytobiorców może:

• zakwestionować sposób naliczania odsetek,
• domagać się zwrotu zapłaconych kosztów,
• skutecznie powołać się na sankcję kredytu darmowego, także w trwających już sporach sądowych.

Dla sądów krajowych oznacza to obowiązek:

• stosowania wykładni TSUE,
• odrzucania argumentów banków opartych na „skredytowaniu kosztów”,
• realnego badania konstrukcji oprocentowania umów.

Podsumowanie

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24) to kolejny mocny krok w kierunku realnej ochrony konsumentów na rynku kredytowym. Trybunał jasno wskazał granice dopuszczalnej konstrukcji umowy kredytu i potwierdził, że: koszty kredytu to nie kapitał i nie mogą być oprocentowane.
Dla wielu kredytobiorców może to oznaczać prawo do kredytu darmowego.